سلام دوست همکار و باغدار عزیز. میدانم چقدر زحمت میکشی تا درختانت به بار بنشینند اما گاهی میبینی درست بعد از هرس زمستانه یا بهاره شاخهها شروع به خشک شدن میکنند یا صمغ از آنها بیرون میزند. این دقیقا همان دردی است که بسیاری از باغداران با آن مواجه میشوند و دلیل آن چیزی نیست جز انتقال خاموش بیماریها از طریق قیچی و اره آلوده و همچنین باز گذاشتن زخم درخت.
در مقاله ” راهکارهای جلوگیری از انتقال بیماری در زمان هرس ” میخواهم به عنوان یک مهندس باغبانی که سالها در باغهای اقلیم ایران کار کردهام به تو آموزش دهم که چگونه با دو کار ساده یعنی تمیز کردن ابزار و استفاده اصولی از چسب هرس جلوی ورود قارچها و باکتریهای کشنده را بگیری و سلامت باغ خود را برای همیشه تضمین کنی.
تصور کن یک جراح بخواهد با چاقویی که قبلا یک بیمار عفونی را با آن عمل کرده شکم بیمار دیگری را باز کند. چه اتفاقی میافتد؟ یک فاجعه تمام عیار. در دنیای گیاهان هم دقیقا همین اتفاق میافتد. وقتی تو شاخه یک درخت مبتلا به شانکر باکتریایی یا گال تاج را میبری هزاران باکتری و هاگ قارچ روی تیغه قیچی یا اره تو مینشینند. اگر بدون ضدعفونی کردن به سراغ درخت بعدی بروی با دستان خودت بیماری را به جریان خون یا همان آوند درخت سالم تزریق کردهای.
بیماریهایی مثل آتشک سیب و گلابی پوسیدگیهای طوقه یا سرطانهای گیاهی به راحتی از همین طریق کل یک باغ چند هکتاری را در کمتر از 1 سال نابود میکنند. پس اولین قدم برای هرس حرفهای داشتن یک برنامه دقیق برای استریل کردن ابزار است.
بهترین راهکار برای جلوگیری از انتقال بیماری در زمان هرس، تمیز و استریل بودن ابزارهای هرس است. حالا سوال اینجاست که با چه چیزی ابزارمان را تمیز کنیم؟ در بازار مواد مختلفی وجود دارد اما من به عنوان یک مشاور دلسوز ارزانترین و در دسترسترینها را به تو پیشنهاد میدهم.
اولین گزینه الکل سفید یا همان اتانول با غلظت 70 درصد است. الکل به سرعت تبخیر میشود و باعث زنگزدگی تیغهها نمیشود. میتوانی آن را در یک اسپری کوچک بریزی و بعد از هر درخت روی تیغهها اسپری کنی.
گزینه دوم وایتکس یا همان هیپوکلریت سدیم است. باید محلول وایتکس خانگی را با نسبت 1 به 10 با آب رقیق کنی. یعنی 1 فنجان وایتکس و 9 فنجان آب. این محلول به شدت قوی و از بین برنده قارچها است اما یک ایراد بزرگ دارد و آن هم ایجاد خوردگی روی ابزار فلزی است. بنابراین اگر از وایتکس استفاده میکنی حتما در پایان روز کاری ابزارت را با آب تمیز بشوی و با چند قطره روغن چرخ چرب کن تا طول عمر قیچی و اره تو کم نشود.
روند کار در باغ باید به این شکل باشد که تو همیشه یک ظرف کوچک یا اسپری از ماده ضدعفونی کننده همراه خودت داشته باشی. قانون طلایی این است که به محض تمام شدن کار روی یک درخت و قبل از اینکه حتی یک شاخه از درخت بعدی را ببری باید ابزارت را کاملا آغشته به محلول کنی.
اگر با درختی روبرو شدی که علائم واضح بیماری مثل ترشح صمغ سیاهشدگی پوست یا لکههای عجیب دارد باید احتیاط را صد برابر کنی. در این حالت حتی بعد از بریدن هر شاخه از همان درخت بیمار هم باید قیچی را تمیز کنی تا بیماری را از یک شاخه به شاخه دیگر همان درخت منتقل نکنی. مدت زمان تماس الکل یا وایتکس با تیغه باید حداقل 10 تا 30 ثانیه باشد تا تمام عوامل بیماریزا از بین بروند.
وقتی شاخهای را میبری در واقع پوست محافظ درخت را از بین بردهای و آوندهای چوبی را در معرض هوای آزاد قرار دادهای. این زخم باز مانند یک آهنربا هاگ قارچهای معلق در هوا و حشرات چوبخوار را به خود جذب میکند. چسب باغبانی یا همان چسب هرس یک ترکیب محافظ است که معمولا بر پایه رزینهای گیاهی یا پلیمرهای بیضرر ساخته میشود و اغلب حاوی مقداری قارچکش مانند ترکیبات مسی است.
وقتی این خمیر را روی زخم میمالی یک لایه غیرقابل نفوذ ایجاد میشود که هم جلوی ورود عوامل بیماریزا را میگیرد و هم از تبخیر شدید رطوبت و خشک شدن بافتهای اطراف زخم جلوگیری میکند تا درخت فرصت پیدا کند لایه محافظ طبیعی خود یا همان بافت پینهای کالوس را بسازد.
دوست من نیازی نیست روی هر برش کوچکی چسب بمالی. شاخههای نازک با قطر کمتر از 2 سانتیمتر معمولا خودشان به سرعت ترمیم میشوند و نیازی به مداخله ندارند. اما تمام برشهایی که قطر آنها بیشتر از 2 الی 3 سانتیمتر است حتما و بدون استثنا باید پانسمان شوند.
روش کار به این صورت است که بلافاصله بعد از بریدن شاخه و قبل از اینکه سطح زخم خشک شود با استفاده از یک قلممو یا یک کاردک تمیز لایهای یکنواخت و ضخیم از چسب را روی تمام سطح برش و حتی کمی از لبههای پوست اطراف آن بمالی.
دقت کن که در روزهای بارانی هرس نکنی چون باران چسب تازه را میشوید. همچنین به هیچ عنوان از موادی مثل گل رنگهای ساختمانی پایه تینر یا گریس ماشین برای پوشاندن زخم استفاده نکن چون این مواد نه تنها کمکی نمیکنند بلکه باعث خفگی بافت زنده مسمومیت درخت و حبس شدن رطوبت و تسریع پوسیدگی میشوند.
برای اینکه هیچ وقت درختانت بعد از هرس دچار خشکی و عفونت نشوند، این موارد را به عنوان یک چک لیست در ذهن داشته باش.
میدانم که رسیدگی اصولی به باغ نیاز به زمان تجهیزات حرفهای و از همه مهمتر دانش فنی بالایی دارد. گاهی یک اشتباه کوچک در ضدعفونی نکردن یا برش اشتباه میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به بار بیاورد و سرمایه سالهای طولانی تو را هدر دهد.
اگر زمان کافی برای اجرای دقیق این اصول را نداری تخصص لازم برای تشخیص بیماریها را نداری یا میخواهی خیالت از بابت سلامت کامل باغ راحت باشد تیم متخصصین ما در کنار توست. ما با ارائه خدمات تخصصی هرس درختان طراحی و احداث و بهبود باغ بازدید و مشاوره هوشمندسازی باغ، طراحی باغ در تهران و کرج توسط تیم گلخانه ایران آمادهایم تا با استفاده از مدرنترین ابزارها و دانش روز بهترین شرایط را برای درختان تو فراهم کنیم.
همین الان با ما تماس بگیر تا کارشناسان ما برای بازدید و ارائه بهترین راهکارها به یاری باغ تو بیایند و باردهی درختانت را تضمین کنند.
خیر الکل صنعتی ممکن است دارای ناخالصیهایی باشد که به بافت گیاه آسیب برساند. بهترین گزینه الکل سفید یا اتانول 70 درصد است.
در مواقع اضطراری میتوانی از ترکیب مقداری خاک رس بسیار تمیز با قارچکش بردوفیکس یک خمیر غلیظ بسازی و روی زخم بمالی اما در اولین فرصت ممکن باید چسب باغبانی استاندارد تهیه کنی.
همیشه هرس درختان مشکوک به بیماری را در انتهای روز و بعد از هرس تمام درختان سالم انجام بده تا ریسک انتقال بیماری به سایر نقاط باغ به حداقل برسد.
حرارت میتواند عوامل بیماریزا را از بین ببرد اما این کار باعث از بین رفتن آبکاری فلز و کند شدن سریع تیغه قیچی و اره میشود و از نظر مهندسی اصلا توصیه نمیشود.
احتمالا برش را اشتباه زدهای و یقه شاخه را از بین بردهای یا اینکه ابزارت آلوده بوده و قبل از مالیدن چسب بیماری وارد آوندها شده است. همچنین استفاده از چسبهای بیکیفیت نیز میتواند عامل این مشکل باشد.
برای درک عمیقتر فیزیولوژی ترمیم زخم در درختان اهمیت استریل کردن ابزار و نحوه واکنش بافتهای گیاهی به برشهای باغبانی نوین میتوانید به مقالات معتبر جهانی مراجعه کنید و اطلاعات علمی خود را ارتقا دهید.
لینک: https://en.wikipedia.org/wiki/Pruning
