سلام دوست عزیز. می دانم چقدر آزاردهنده است وقتی هزینه زیادی برای خرید بذر چمن و آماده سازی حیاط خود می کنی، اما بعد از چند ماه به جای یک فضای سبز شاداب و یکدست، با لکه های زرد، کچلی های گسترده و هجوم علف های هرز روبرو می شوی.
خیلی از باغداران و صاحبان ویلا فکر می کنند کاشت چمن فقط پاشیدن بذر روی خاک و آب دادن به آن است، اما این بزرگترین اشتباه در لنداسکیپ است. نگران نباش، من اینجا هستم تا به عنوان یک مهندس فضای سبز، تمام فوت و فن های تجربی و علمی کاشت چمن و نگهداری آن را از قدم صفر یعنی آماده سازی خاک، تا آبیاری، کوددهی و چمن زنی به تو آموزش دهم تا بتوانی یک فرش سبز، ماندگار و لوکس در حیاط یا ویلای خود داشته باشی.
بزرگترین راز داشتن یک چمن سالم، خاکی است که بذر در آن کاشته می شود. تو نمی توانی روی یک خاک سفت، پر از نخاله ساختمانی یا ریشه علف های هرز، انتظار رشد یک چمن باکیفیت را داشته باشی. در اولین مرحله، باید تمام سنگ ها، کلوخ ها و بقایای گیاهان قبلی را از محوطه پاکسازی کنی. سپس خاک را تا عمق حداقل 20 تا 30 سانتی متر به خوبی شخم بزن. اگر خاک تو خیلی رسی و سنگین است، باید مقداری ماسه بادی شسته شده به آن اضافه کنی تا زهکشی بهبود یابد.
چمن در خاکی که آب را در خود نگه می دارد و باتلاقی می شود، به سرعت دچار خفگی ریشه و بیماری های قارچی خواهد شد. برعکس، اگر خاک خیلی ماسه ای و سبک است، حتما باید با اضافه کردن کود دامی کاملا پوسیده یا ورمی کمپوست، قدرت نگهداری آب و مواد غذایی را در آن افزایش دهی.
پس از اصلاح بافت خاک، سطح زمین باید با استفاده از غلتک های مخصوص یا ماله کشی، کاملا تراز و صاف شود. وجود هرگونه پستی و بلندی باعث می شود آب در یک نقطه جمع شود و چمن های آن قسمت بپوسند، در حالی که قسمت های بلندتر دچار خشکی می شوند. تراز کردن دقیق سطح خاک، پایه و اساس یک چمن کاری حرفه ای است.
یکی از اشتباهات رایج در چمن کاری، خرید بذر چمن بدون توجه به شرایط آب و هوایی منطقه است. ما در ایران اقلیم های بسیار متفاوتی داریم. چمن ها به طور کلی به دو دسته سردسیری و گرمسیری تقسیم می شوند. اگر در مناطقی مثل تهران، کرج یا شهرهای کوهستانی تر زندگی می کنی، باید از مخلوط بذرهای سردسیری که معمولا با نام چمن اسپرت در بازار شناخته می شوند استفاده کنی. این چمن ها ترکیبی از گونه هایی مثل لولیوم، فستوکا و پوآ هستند که هم در برابر پاخوری مقاومت خوبی دارند و هم سرمای زمستان را تحمل می کنند.
اما اگر ویلای تو در مناطق گرمسیری یا جنوب کشور است، باید به سراغ کاشت چمن های گرمسیری مثل برموداگراس یا چمن آفریقایی بروی که عاشق آفتاب سوزان هستند و با گرمای بالای 40 درجه مشکلی ندارند. همچنین میزان نور دریافتی حیاط تو بسیار مهم است.
اگر بیشتر فضای تو در سایه درختان یا ساختمان قرار دارد، حتما باید از بذرهای مخصوص سایه یا همان شدو گراس استفاده کنی، در غیر این صورت چمن تو نازک شده و به مرور از بین می رود. همیشه بذرها را از فروشگاه های معتبر و با درصد خلوص بالا تهیه کن تا بذر علف هرز وارد باغچه تو نشود.
بهترین زمان برای کاشت چمن در اکثر مناطق ایران، اواخر تابستان تا اوایل پاییز، و پس از آن اوایل فصل بهار است. در این زمان ها، دمای هوا ملایم بوده و بذرها بهترین شرایط را برای جوانه زنی دارند. برای بذرپاشی، ابتدا بذرها را به دو قسمت مساوی تقسیم کن. یک قسمت را در جهت طول زمین و قسمت دیگر را در جهت عرض زمین بپاش. این کار باعث می شود هیچ نقطه ای از زمین خالی نماند و تراکم چمن در همه جا یکسان باشد. به طور معمول برای هر متر مربع به 30 تا 50 گرم بذر چمن اسپرت نیاز داری.
پس از پاشیدن بذرها، یکی از حیاتی ترین مراحل یعنی پوشاندن آن ها فرا می رسد. بذر چمن نباید در معرض نور مستقیم خورشید یا باد باشد، وگرنه خشک شده و جوانه نمی زند. باید روی بذرها را با یک لایه نازک به ضخامت 1 تا 2 سانتی متر از کود دامی کاملا پوسیده و سرند شده، یا پیت ماس بپوشانی.
استفاده از کود دامی تازه یا نپوسیده به شدت ممنوع است، زیرا گازهای ناشی از تخمیر آن بذرها را می سوزاند و همچنین پر از بذر علف هرز است. پس از پوشش دهی، با یک غلتک سبک روی سطح خاک را فشار بده تا بذرها کاملا به خاک بچسبند و فضای خالی بین آن ها از بین برود.
آبیاری در 2 تا 3 هفته اول پس از بذرپاشی چمن با آبیاری چمن های بالغ کاملا متفاوت است. در این دوره طلایی، بذرها در حال بیدار شدن هستند و سطح خاک تحت هیچ شرایطی نباید خشک شود. تو باید روزی 2 تا 3 بار با استفاده از آبپاش های پودری، سطح خاک را مرطوب کنی. هرگز از شلنگ با فشار آب بالا استفاده نکن، زیرا بذرها را شسته و در یک گوشه جمع می کند.
پس از گذشت حدود 14 تا 21 روز که چمن ها جوانه زدند و به ارتفاع حدود 3 سانتی متر رسیدند، باید استراتژی آبیاری را تغییر دهی. حالا باید آبیاری را به روزی 1 بار کاهش دهی اما حجم آب را بیشتر کنی تا رطوبت به عمق خاک نفوذ کند.
چمن های بالغ در فصل تابستان به آبیاری عمیق اما با فواصل بیشتر نیاز دارند. به عنوان مثال، هفته ای 3 بار آبیاری سنگین بسیار بهتر از هر روز آبیاری سطحی است. آبیاری عمیق باعث می شود ریشه چمن به دنبال آب به اعماق خاک نفوذ کند و در نتیجه مقاومت آن در برابر گرمای تابستان و کم آبی به شدت افزایش یابد.
بهترین زمان برای آبیاری چمن، اوایل صبح قبل از طلوع آفتاب است. آبیاری در شب باعث باقی ماندن رطوبت روی برگ ها شده و خطر ابتلا به بیماری های قارچی را به شدت بالا می برد.
چمن زنی فقط برای زیبایی نیست، بلکه یک عملیات ضروری برای متراکم شدن و سلامت چمن است. اولین چمن زنی زمانی انجام می شود که ارتفاع چمن های تازه سبز شده به حدود 8 تا 10 سانتی متر رسیده باشد. در این زمان، ریشه ها هنوز ضعیف هستند، بنابراین قبل از ورود به زمین مطمئن شو که خاک بیش از حد خیس و گل آلود نباشد تا ریشه ها از جا کنده نشوند.
در چمن زنی همیشه یک قانون طلایی وجود دارد که به آن قانون یک سوم می گویند. تو هرگز نباید در یک نوبت چمن زنی، بیش از یک سوم ارتفاع ساقه چمن را کوتاه کنی. کوتاه کردن بیش از حد یا اصطلاحا کف بر کردن چمن، به تاج گیاه آسیب شدیدی وارد کرده و باعث شوک، زردی و حتی مرگ چمن می شود. همیشه از ماشین های چمن زنی با تیغه های کاملا تیز استفاده کن.
تیغه کند به جای برش، ساقه چمن را له می کند و پاره می کند. این لبه های پاره شده به سرعت قهوه ای شده و راه ورود انواع بیماری های قارچی به داخل گیاه را باز می کنند. در فصل تابستان، بهتر است ارتفاع چمن را کمی بلندتر نگه داری تا سایه برگ ها روی خاک بیفتد و از تبخیر سریع آب و خشک شدن ریشه ها جلوگیری کند.
چمن گیاهی است که به سرعت رشد می کند و دائما کوتاه می شود، بنابراین نیاز به مواد غذایی بسیار بالایی دارد. عنصری که به چمن رنگ سبز تیره و شاداب می بخشد و رشد برگ ها را تحریک می کند، نیتروژن است. برنامه کوددهی تو باید از اوایل بهار آغاز شود. استفاده از کودهای شیمیایی کامل مانند ان پی کا 20 20 20 یا کودهای اوره به همراه هیومیک اسید، می تواند انفجاری در رشد چمن ایجاد کند.
در فصل بهار و تابستان، هر4 تا 6 هفته یکبار باید چمن ها را کوددهی کنی. اما دقت کن که کوددهی بیش از حد، مخصوصا با کودهای نیتروژن دار در روزهای بسیار گرم تابستان، می تواند باعث سوختگی شدید چمن شود.
همیشه کود را زمانی به زمین بده که چمن خشک است و بلافاصله پس از کودپاشی، آبیاری سنگین انجام بده تا کود حل شده و به سرعت وارد خاک شود. در فصل پاییز، باید از کودهای حاوی پتاسیم بالا استفاده کنی تا دیواره سلولی گیاه ضخیم تر شده و مقاومت چمن در برابر سرمای استخوان سوز زمستان افزایش یابد. در طول زمستان که چمن در خواب است، نیازی به هیچ گونه کودی نیست.
پس از گذشت یک یا دو سال، به دلیل رفت و آمد مداوم و فشار آب، خاک زیر چمن به شدت سفت و فشرده می شود. این فشردگی باعث می شود هوا، آب و کود به ریشه ها نرسد و چمن شروع به زرد شدن و تنک شدن کند. راه حل این مشکل، هوادهی یا سوراخ کردن خاک است. در فصل بهار یا پاییز، باید با استفاده از ابزارهای مخصوص هوادهی یا دستگاه های میخی، سوراخ هایی به عمق 5 تا 10 سانتی متر در سراسر زمین ایجاد کنی. این کار باعث تنفس مجدد ریشه ها می شود. مشکل دیگری که قطعا با آن روبرو می شوی، علف های هرز پهن برگ مثل پیچک یا خرفه است.
بهترین راه مبارزه، خارج کردن دستی آن ها از ریشه در مراحل اولیه است. اگر هجوم علف های هرز زیاد بود، باید با مشورت یک متخصص از سموم علف کش انتخابی پهن برگ استفاده کنی. همچنین در فصل تابستان و به دلیل رطوبت بالا، بیماری های قارچی مثل لکه قهوه ای یا فوزاریوم به سرعت به چمن حمله می کنند. به محض مشاهده لکه های زرد یا قهوه ای که به صورت دایره ای در حال گسترش هستند، آبیاری را کاهش داده و فورا از قارچ کش های سیستمیک استفاده کن تا کل فرش سبز تو از بین نرود.
مورد اول: زیرسازی عمیق، جمع آوری سنگ و نخاله، و تراز کردن دقیق سطح خاک، پیش شرط داشتن یک چمن بدون نقص است.
مورد دوم: بذر چمن را حتما با توجه به اقلیم منطقه (سردسیری یا گرمسیری) و میزان نور آفتاب حیاط خود انتخاب کن.
مورد سوم: روی بذرها را فقط با کود دامی کاملا پوسیده بپوشان و در 3 هفته اول، اجازه نده سطح خاک تحت هیچ شرایطی خشک شود.
مورد چهارم: در زمان چمن زنی، هرگز بیش از یک سوم ارتفاع گیاه را کوتاه نکن و همیشه از تیغه های کاملا تیز استفاده کن.
مورد پنجم: آبیاری عمیق و با فاصله، بسیار موثرتر از آبیاری سطحی و روزانه است و ریشه ها را قوی تر می کند.
مورد ششم: کوددهی منظم با نیتروژن در بهار و تابستان، و هوادهی خاک در پاییز را در برنامه نگهداری سالانه خود قرار بده.
می دانم که اجرای دقیق این مراحل، از آماده سازی خاک و انتخاب بذر گرفته تا تنظیم سیستم آبیاری و مبارزه با بیماری ها، کاری بسیار زمان بر و نیازمند تخصص فنی است. اگر فرصت کافی نداری یا می خواهی بدون ریسک هدر رفتن سرمایه، یک محوطه سبز و لوکس داشته باشی، ما در کنار تو هستیم.
خدمات تخصصی محوطه سازی، گلکاری و باغچه کاری، بازدید و مشاوره، هوشمندسازی باغ، طراحی باغ، در تهران و کرج توسط تیم گلخانه ایران با بالاترین استانداردها و ضمانت کیفیت ارائه می شود. همین حالا با ما تماس بگیر تا کارشناسان ما ضمن بازدید از فضای تو، بهترین راهکار اجرایی را در اختیارت قرار دهند.
این مشکل معمولا به دلیل کند بودن تیغه ماشین چمن زنی، کوتاه کردن بیش از حد مجاز یا همان نقض قانون یک سوم، و یا چمن زنی در گرم ترین ساعات روز اتفاق می افتد.
بله، به این کار واکاری می گویند. باید قسمت های کچل شده را کمی چنگک بزنی تا خاک نرم شود، بذر بپاشی و روی آن را با کود پوسیده بپوشانی و تا زمان جوانه زنی مرطوب نگه داری.
اواخر عصر یا اوایل صبح زود که هوا خنک است بهترین زمان کوددهی است. حتما دقت کن که برگ چمن خشک باشد و بعد از کودپاشی فورا آبیاری سنگین انجام دهی.
فورا دور آبیاری را کاهش بده، از آبیاری در شب خودداری کن و با یک قارچ کش مناسب سطح چمن را سمپاشی کن تا از پیشرفت بیماری جلوگیری شود.
خیر، کرم های خاکی بسیار مفید هستند. آن ها با حرکت در خاک باعث هوادهی طبیعی و بهبود بافت خاک می شوند و فضولات آن ها بهترین کود برای ریشه چمن است.
برای آشنایی بیشتر با تاریخچه ایجاد فضاهای چمن کاری شده و اصول علمی نگهداری از چمنزارها در سراسر دنیا، می توانید مقاله انگلیسی زیر را در دانشنامه ویکی پدیا مطالعه کنید:
https://en.wikipedia.org/wiki/Lawn
