سلام دوست عزیز. حتما برای تو هم پیش آمده که یک سال از دیدن شاخه های پر از میوه و شکوفه در باغت غرق شادی می شوی، اما سال بعد همان درختان حتی یک جعبه میوه هم به تو نمی دهند و تمام زحماتت به هدر می رود. این پدیده عذاب آور که به آن سال آوری درختان میوه می گویند، کابوس بسیاری از باغداران ایرانی است.
شاید فکر کنی این طبیعت درخت است، اما به عنوان یک مهندس کشاورزی به تو با قاطعیت می گویم که دلیل اصلی این اتفاق، گرسنگی پنهان درخت و تخلیه کامل انرژی آن است. درختی که امسال تمام توانش را برای تولید میوه گذاشته، اگر به درستی تغذیه نشود، برای سال بعد هیچ انرژی و اندوخته ای نخواهد داشت.
با مقاله تقویم برنامه غذایی درختان میوه کنار تو هستم تا یک برنامه غذایی دقیق، علمی و کاملا تجربی را قدم به قدم به تو آموزش دهم. با اجرای این تقویم تغذیه، نه تنها مشکل سال آوری را برای همیشه ریشه کن می کنی، بلکه کیفیت، درشتی و طعم میوه هایت به طرز چشمگیری افزایش پیدا می کند.
قبل از اینکه بخواهیم کودی به درخت بدهیم، باید بدانیم در درون درخت چه می گذرد. درختی که پربار است، تمام عناصر غذایی مانند نیتروژن، فسفر، پتاسیم و ریزمغذی ها را از ریشه و برگ می مکد و به سمت میوه ها می فرستد. در اواخر تابستان که میوه ها در حال رسیدن هستند، درخت باید همزمان جوانه های زایشی سال آینده را نیز تشکیل دهد.
اگر در این زمان طلایی غذا کم باشد، درخت بین بزرگ کردن میوه امسال و ساختن جوانه سال آینده، میوه امسال را انتخاب می کند. نتیجه این می شود که جوانه های سال بعد تشکیل نمی شوند و تو در بهار آینده با درختی پر از برگ اما بدون شکوفه مواجه می شوی. کلید حل این مشکل، تزریق غذا در زمان های کلیدی است تا درخت مجبور به انتخاب نشود و انرژی کافی برای هر دو کار را داشته باشد.
برای داشتن یک برنامه غذایی نیاز به یک تقویم باغبانی داری. باید بدانی در هر فصل درخت به کدام مواد غذایی نیاز دارد تا آن را در اختیارش قرار دهی.
این تقویم شامل چند گام هست که در زمان های مختلف سال بایستی اجرا شه.
برنامه غذایی درختان میوه ما از خواب زمستانه درخت شروع می شود. در این فصل، ریشه ها در عمق خاک منتظر دریافت انرژی برای بیداری بهاره هستند. بهترین روش تغذیه در این زمان، اجرای دقیق چالکود است. تو باید در اواسط زمستان، چاله هایی در یک سوم انتهایی سایه انداز درخت حفر کنی. ترکیب جادویی برای این چاله ها شامل کود دامی کاملا پوسیده به میزان 10 تا 20 کیلوگرم برای هر درخت بالغ، ترکیب با کودهای شیمیایی دیررها است.
در این ترکیب حتما از 200 گرم دی آمونیوم فسفات برای توسعه ریشه ها در بهار، 200 گرم سولفات پتاسیم برای افزایش مقاومت درخت به سرمای زمستان و درشتی میوه ها، و حدود 300 گرم گوگرد گرانوله برای تنظیم پی اچ خاک استفاده کن. عناصر ریزمغذی مانند سولفات آهن و روی را نیز به مقدار50 تا 100 گرم در همین چاله ها اضافه کن. این ترکیب در طول زمستان با رطوبت برف و باران به آرامی حل شده و به محض بیدار شدن ریشه ها در اوایل اسفند، یک بمب انرژی را به سمت جوانه ها می فرستد.
یکی از حساس ترین مراحل در برنامه غذایی، زمان تورم جوانه ها است. دقیقا زمانی که جوانه ها متورم شده اند اما هنوز گلبرگ ها باز نشده اند. در این زمان ریشه ها هنوز به طور کامل از خواب بیدار نشده اند و نمی توانند غذای کافی از خاک جذب کنند، اما جوانه ها برای تبدیل شدن به شکوفه و میوه به شدت نیازمند انرژی هستند. اینجا است که باید از تکنیک محلول پاشی فروت ست استفاده کنی.
ترکیب فروت ست شامل سه عنصر طلایی روی، بور و نیتروژن است. روی باعث بیداری سریع جوانه ها می شود، بور لوله گرده را تقویت کرده و باعث می شود شکوفه ها به خوبی تلقیح شوند و نیتروژن انرژی اولیه رشد را تامین می کند. باید این ترکیب را با دوز مشخصی که روی قوطی سم نوشته شده (معمولا 2 تا 3 در هزار) در مخزن سمپاش ریخته و کل شاخ و برگ درخت را قبل از باز شدن گل ها خیس کنی. این کار ریزش شکوفه ها را به حداقل رسانده و درصد تبدیل گل به میوه را به شدت بالا می برد.
وقتی گل ها تلقیح شدند و گلبرگ ها ریختند، میوه های بسیار ریزی تشکیل می شود که به آن مرحله فندقه یا چغاله می گویند. در این زمان درخت به شدت به نیتروژن و فسفر نیاز دارد تا سلول های میوه را تکثیر کند و رشد شاخه های جدید را کلید بزند. بهترین اقدام در این مرحله، استفاده از کودهای کامل ان پی کا مانند ترکیب سه بیست 20 20 20 به همراه اسید هیومیک از طریق سیستم آبیاری است.
اسید هیومیک در این مرحله باعث اصلاح بافت خاک اطراف ریشه شده و جذب مواد مغذی را چند برابر می کند. همچنین اگر درخت سابقه ریزش میوه های کوچک را دارد، اضافه کردن کودهای حاوی کلسیم و اسید آمینه به صورت محلول پاشی روی برگ ها، دمگل را به شدت سفت کرده و مانع از ریزش میوه های تازه تشکیل شده می شود.
وقتی میوه ها به نیمه اندازه نهایی خود رسیدند، نیاز درخت به نیتروژن کم شده و نیاز به پتاسیم به اوج خود می رسد. پتاسیم عنصر کیفیت است. این عنصر قندها را از برگ به سمت میوه هدایت می کند، باعث درشتی، رنگ آمیزی زیبا، طعم شیرین و افزایش خاصیت انبارداری میوه می شود. در این مرحله باید از کودهای پتاس بالا مانند سولوپتاس یا کودهای ان پی کا دارای پتاسیم بالا مانند ترکیب 60 12 12 استفاده کنی.
بهترین روش مصرف در این مرحله، تلفیقی از کوددهی ریشه ای همراه با آبیاری و محلول پاشی برگی است. همچنین در این مرحله اگر برگ های درخت علائم زردی بین رگبرگ ها را نشان دادند، نشان دهنده کمبود آهن است و باید حتما از کلات آهن مرغوب در سایه انداز درخت استفاده کنی. یادت باشد استفاده بیش از حد از کودهای نیتروژن دار در این مرحله باعث می شود میوه ها آبکی، بی مزه و به شدت حساس به آفات و بیماری ها شوند.
این مرحله همان جایی است که 90 درصد باغداران از آن غافل می شوند و دقیقا همین غفلت باعث سال آوری درخت می شود. وقتی میوه ها را برداشت می کنی، درخت به شدت ضعیف و تخلیه انرژی شده است، اما هنوز برگ های سبز روی درخت هستند و تا شروع سرما حدود 1 تا 2 ماه زمان باقی است. این زمان طلایی ترین فرصت برای ذخیره سازی انرژی برای سال آینده است.
باید بلافاصله پس از برداشت میوه و قبل از زرد شدن برگ ها، مجددا یک نوبت محلول پاشی فروت ست (روی، بور، نیتروژن) انجام دهی. برگ ها این مواد را جذب کرده و در جوانه های سال آینده و تنه درخت ذخیره می کنند. این ذخیره غذایی باعث می شود در بهار سال بعد، حتی اگر هوا سرد باشد یا ریشه ها خوب کار نکنند، جوانه ها با قدرت باز شوند و درخت چرخه باردهی خود را بدون وقفه ادامه دهد.
دوست عزیز، تمام این کودهایی که به درخت می دهی، بدون وجود یک سیستم آبیاری منظم هیچ ارزشی ندارند. آب وسیله نقلیه ای است که مواد غذایی را از ریشه به برگ و از برگ به میوه منتقل می کند. تنش خشکی در زمان تشکیل میوه یا بزرگ شدن آن، باعث می شود درخت برای زنده ماندن خود، جریان آب به سمت میوه را قطع کرده و شکوفه ها یا میوه های نارس را روی زمین بریزد. از طرفی آبیاری بیش از حد و غرقاب کردن باغ باعث خفگی ریشه ها و توقف کامل جذب مواد غذایی می شود.
آبیاری باید بر اساس بافت خاک، سن درخت و شرایط آب و هوایی تنظیم شود و همیشه رطوبت خاک در حد مطلوب حفظ گردد.
برای اینکه یک باغدار حرفه ای باشی و از سال آوری جلوگیری کنی، این چک لیست را همیشه در ذهن داشته باش.
همان طور که با هم بررسی کردیم، تغذیه درختان یک فرآیند بسیار حساس و تخصصی است که نیاز به زمان بندی دقیق، شناخت نیازهای خاص هر رقم از درخت و دسترسی به کودهای باکیفیت و اصل دارد. اجرای ناقص یا اشتباه این برنامه نه تنها کمکی به باردهی نمی کند، بلکه می تواند باعث مسمومیت و خشک شدن درخت شود.
اگر زمان کافی برای بررسی دقیق باغت نداری، نگران تهیه کودهای تقلبی بازار هستی، یا به تجهیزات حرفه ای سمپاشی و چالکود دسترسی نداری، تیم متخصصان ما در کنار توست. تو می توانی از خدمات تخصصی هرس درختان، طراحی و احداث و بهبود باغ، بازدید و مشاوره، هوشمندسازی باغ، و طراحی باغ در تهران و کرج توسط تیم گلخانه ایران استفاده کنی. مهندسین ما با حضور در باغ تو، خاک را آنالیز کرده و بهترین برنامه غذایی مختص درختان تو را با تضمین کیفیت اجرا می کنند. همین الان با ما تماس بگیر تا یک بار برای همیشه به مشکل سال آوری باغت پایان دهیم.
خیر. در زمستان ریشه درختان در خواب هستند و آب زیادی جذب نمی کنند. همچنین آبیاری غرقابی در زمستان باعث سرد شدن بیش از حد ریشه و خطر یخ زدگی می شود. چالکود بهترین روش برای قرار دادن تدریجی غذا در اختیار ریشه است.
اوره فقط حاوی نیتروژن است که باعث رشد برگ و شاخه می شود. برای جلوگیری از سال آوری و تولید میوه، درخت به فسفر، پتاسیم، روی و بور نیاز دارد. نیتروژن بیش از حد باعث می شود درخت به جای تولید جوانه گل، فقط شاخ و برگ تولید کند.
خیر، اگر این کار را دقیقا پس از برداشت و قبل از سرمای پاییزه انجام دهید، این عناصر در بافت درخت ذخیره می شوند و باعث بیداری زودهنگام نخواهند شد. در واقع این کار درخت را برای یک خواب زمستانه با شکم پر آماده می کند.
بهترین و علمی ترین راه، انجام آزمون خاک در اواخر پاییز و همچنین تجزیه برگ در اواسط تابستان است. این آزمایش ها دقیقا به شما می گویند که خاک شما چه کمبودهایی دارد تا فقط کودهای مورد نیاز را خریداری کنید و هزینه اضافی نپردازید.
بسیار توصیه می شود. خاک های ایران معمولا قلیایی و آهکی هستند که باعث قفل شدن عناصر غذایی می شود. اسید هیومیک با اصلاح ساختار خاک اطراف ریشه، باعث می شود کودهای شیمیایی که مصرف می کنید به طور کامل جذب درخت شوند و هدر نروند.
برای آشنایی عمیق تر با مبانی علمی تغذیه گیاهان، نقش هر یک از عناصر ماکرو و میکرو در فیزیولوژی درخت و مکانیزم های جذب ریشه ای و برگی، پیشنهاد می کنم این مقاله جامع را در دانشنامه جهانی مطالعه کنید.
لینک مطالعه: https://en.wikipedia.org/wiki/Plant_nutrition
